រមាស់គឺជារឿងធម្មតាណាស់។ ភាគច្រើនមកពីស្បែកស្ងួត សត្វល្អិតខាំ ឬអាល្លែស៊ី។ តែពេលខ្លះ ការរមាស់យូរថ្ងៃអាចជា សញ្ញានៃជំងឺខាងក្នុងរាងកាយ។ សមាគមគ្រូពេទ្យស្បែកអាមេរិក (AAD) បញ្ជាក់ថា ពេលខ្លះ រមាស់អាចជារោគសញ្ញាតែមួយគត់ ដែលមើលឃើញ។
ខាងក្រោមនេះជារមាស់ ៤ ប្រភេទដែលគួរយកចិត្តទុកដាក់។ ចំណាំ៖ មានរមាស់បែបនេះ មិនមែនមានន័យថាអ្នកមានជំងឺធ្ងន់ធ្ងរទេ តែគួរទៅពិនិត្យជាមួយគ្រូពេទ្យ។
១. រមាស់ចាប់ពីបាតដៃ បាតជើង ហើយរាលដាល — បញ្ហាថ្លើម
ជំងឺថ្លើម ដូចជារលាកថ្លើម C ថ្លើមរឹង (Cirrhosis) ឬបំពង់ទឹកប្រមាត់ស្ទះ អាចធ្វើឱ្យរមាស់។ រមាស់ប្រភេទនេះ ច្រើនតែចាប់ផ្តើមពីបាតដៃ និងបាតជើង រួចរាលដាលទៅកន្លែងផ្សេង (AAD)។ Cleveland Clinic បញ្ជាក់ថាវាក៏ទាក់ទងនឹងជំងឺថ្លើមខ្លាញ់ និងថ្លើមដោយសារស្រាផងដែរ។
សញ្ញាដែលត្រូវមើលរួម៖ ស្បែក ឬភ្នែកចាប់ផ្តើមលឿង។
២. រមាស់ជាមួយស្បែកស្ងួត ជាពិសេសពេលយប់ — ជំងឺក្រលៀន
នៅដំណាក់កាលដំបូង ជំងឺក្រលៀនជាធម្មតាមិនធ្វើឱ្យរមាស់ទេ។ តែពេលជំងឺធ្ងន់ជាងមុន ស្បែកអាចស្ងួត របក និងរមាស់ ហើយអាច រមាស់ខ្លាំងជាងពេលយប់ (Cleveland Clinic)។ រមាស់ច្រើនតែនៅខ្នង ដៃ និងជើង ហើយជួបញឹកញាប់លើអ្នកជិតត្រូវលាងឈាម ឬកំពុងលាងឈាម (AAD)។
សញ្ញាដែលត្រូវមើលរួម៖ ស្បែកប្ដូរពណ៌ទៅជាលឿង ឬប្រផេះ (Cleveland Clinic)។
៣. រមាស់ដៃជើង ហើយស្ពឹក ឬស្បែកស្ងួតខ្លាំង — ទឹកនោមផ្អែម ឬក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីត
ទឹកនោមផ្អែម៖ ពេលជាតិស្ករក្នុងឈាមខ្ពស់យូរ វាអាចធ្វើឱ្យខូចសរសៃប្រសាទ។ អ្នកខ្លះមានអារម្មណ៍រមាស់តែមួយកន្លែង ជាពិសេសនៅ ដៃ ជើង ឬកំភួនជើង ហើយច្រើនតែមាន ស្ពឹក ឬឈឺចាក់ៗ អមជាមួយ។
ក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីត៖
- បើក្រពេញដំណើរការ ខ្សោយ ស្បែកអាចស្ងួត របក និងរមាស់។
- បើក្រពេញដំណើរការ ខ្លាំងពេក អាចមានកន្ទួលរមាស់ពេញខ្លួន។
👉 ការធ្វើតេស្តឈាមសាមញ្ញអាចពិនិត្យជាតិស្ករ និងអរម៉ូនទីរ៉ូអ៊ីតបាន។
៤. រមាស់ពេញខ្លួន តែស្បែកមើលទៅធម្មតា — ត្រូវពិនិត្យជំងឺឈាម
នេះជាប្រភេទដែលគ្រូពេទ្យមិនចង់ឱ្យមើលរំលង។ ជំងឺមហារីកកូនកណ្តុរ (Lymphoma ដូចជា Hodgkin) និងមហារីកឈាម (Leukemia) អាចបណ្តាលឱ្យ រមាស់ពេញខ្លួន ទោះស្បែកគ្មានកន្ទួលអ្វីសោះ។ ពេលខ្លះ រមាស់អាចជាសញ្ញាតែមួយគត់ដែលលេចឡើងមុនគេ។
សញ្ញាដែលគួរប្រយ័ត្នបើមានអមជាមួយ៖
- ក្តៅខ្លួន ឬ បែកញើសពេលយប់
- ស្រកទម្ងន់ ដោយមិនដឹងមូលហេតុ
- ហត់នឿយខ្លាំង ឬកូនកណ្តុរហើម (ក ក្លៀក ក្រលៀន)
⚠️ ចំណាំ៖ ភាគច្រើននៃការរមាស់ពេញខ្លួន មិនមែនមហារីកទេ។ ប៉ុន្តែបើមានសញ្ញាខាងលើ គួរទៅពិនិត្យឈាមឱ្យឆាប់។
បន្ថែម៖ ថ្នាំខ្លះក៏អាចធ្វើឱ្យរមាស់ដែរ ដូចជា អាស្ពីរីន ថ្នាំបំបាត់ឈឺប្រភេទ Opioid និងថ្នាំសម្ពាធឈាមមួយចំនួន។ បើទើបចាប់ផ្តើមលេបថ្នាំថ្មី ហើយចាប់ផ្តើមរមាស់ សូមប្រាប់គ្រូពេទ្យ (កុំឈប់ថ្នាំដោយខ្លួនឯង)។
ពេលណាត្រូវទៅជួបគ្រូពេទ្យ?
សូមទៅពិនិត្យ បើ៖
- រមាស់លើស ២ សប្តាហ៍ ទោះថែទាំខ្លួនឯងហើយក៏មិនធូរ
- រមាស់ខ្លាំងរហូត គេងមិនលក់ ឬរំខានការងារ
- រមាស់ភ្លាមៗ ដោយរកមូលហេតុមិនឃើញ
- រមាស់ ពេញខ្លួន តែស្បែកធម្មតា
- មាន ស្រកទម្ងន់ ក្តៅខ្លួន បែកញើសពេលយប់
- ស្បែក ឬភ្នែក លឿង ឬស្បែកប្រែពណ៌ប្រផេះ
បើមានដកដង្ហើមពិបាក មុខ ឬបបូរមាត់ហើម ក្រោយលេបថ្នាំ ឬញ៉ាំអាហារ សូមទូរស័ព្ទ 119 ឬទៅមន្ទីរពេទ្យភ្លាម។
ថែទាំខ្លួនឯងនៅផ្ទះ ដើម្បីបន្ធូររមាស់
- លាបឡេដែល គ្មានក្លិនក្រអូប ជាប្រចាំ ជាពិសេសក្រោយងូតទឹក
- ងូតទឹក ក្តៅឧណ្ហៗ រយៈពេលខ្លី ហើយ ត្របាញ់ ស្បែកឱ្យស្ងួត កុំជូតខ្លាំង
- លាបឡេ Calamine ឬផលិតផលមាន Menthol ដើម្បីឱ្យត្រជាក់
- កាត់ក្រចក ឱ្យខ្លី ដើម្បីកុំឱ្យកោសរបួស
- ពាក់សម្លៀកបំពាក់កប្បាស ធូរៗ ជៀសវាងសាប៊ូ ឬម្សៅសាប៊ូខ្លាំង
- គ្រប់គ្រងភាពតានតឹង ព្រោះស្ត្រេសធ្វើឱ្យរមាស់កាន់តែខ្លាំង
សរុបមក
រមាស់ភាគច្រើនមកពីស្បែកស្ងួត ឬអាឡែហ្ស៊ី។ ប៉ុន្តែបើវា មិនបាត់ មានទីតាំងចម្លែក ឬមានសញ្ញាផ្សេងអមជាមួយ នោះជាសញ្ញាថា រាងកាយកំពុងប្រាប់អ្វីមួយ។ ការពិនិត្យឈាមសាមញ្ញអាចជួយរកឃើញបញ្ហាថ្លើម តម្រងនោម ទឹកនោមផ្អែម ទីរ៉ូអ៊ីត ឬជំងឺឈាមបានទាន់ពេល។
អត្ថបទនេះជាព័ត៌មានទូទៅ មិនជំនួសការពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យទេ។