ជំងឺគ្រុនឈាម (Dengue) មានដំណើរការច្បាស់លាស់ ៣ ដំណាក់កាល។ ម៉ាក់ប៉ាត្រូវស្គាល់រោគសញ្ញាពីដើម ជាពិសេសនៅ ដំណាក់កាលទី ១ ដើម្បីមិនឱ្យកូនធ្ងន់ធ្ងរ។ ដំណាក់កាលទី ១៖ ដំណាក់កាលគ្រុនក្តៅ (Febrile Phase) រយៈពេល៖ ២–៧ ថ្ងៃ (ជាធម្មតា ៣–៤ ថ្ងៃដំបូង) រោគសញ្ញាសំខាន់ៗ៖ គ្រុនក្តៅខ្លាំងភ្លាមៗ (អាចដល់ ៤០°C) ឈឺក្បាលខ្លាំង ឈឺក្នុងរន្ធភ្នែក (ឈឺពេលសម្លឹង) ឈឺសាច់ដុំ និងសន្លាក់ (ហៅថា “breakbone…

ពណ៌អណ្ដាត ប្រាប់ពីស្ថានភាពសុខភាពរបស់អ្នក អណ្ដាតមិនត្រឹមតែជាផ្នែកសម្រាប់រស់ជាតិអាហារប៉ុណ្ណោះទេ តែវាក៏អាចជា “កញ្ចក់” បង្ហាញពីស្ថានភាពសុខភាពក្នុងខ្លួនផងដែរ។ ពណ៌អណ្ដាតដែលផ្លាស់ប្តូរអាចជាសញ្ញានៃបញ្ហាមួយចំនួន។ ខាងក្រោមនេះជាអត្ថន័យទូទៅនៃពណ៌អណ្ដាតផ្សេងៗ (យោងតាមអ្នកជំនាញសុខភាព)៖ ១. ពណ៌ផ្កាឈូកស្រាល (Pink) – សុខភាពល្អ អណ្ដាតពណ៌ផ្កាឈូកធម្មតា មានស្រទាប់សស្តើង និងមានពំុតូចៗ (papillae) គឺជាសញ្ញានៃសុខភាពល្អ។ ២. ពណ៌ស (White) អាចបង្ហាញពី៖ ការបង្កមេរោគផ្សិតក្នុងមាត់ (Oral Thrush) កង្វះអនាម័យមាត់ ខ្វះជាតិទឹក ឬក្នុងករណីកម្រ គឺ leukoplakia (ត្រូវពិនិត្យ)…

តម្រងនោមគឺជាសរីរាង្គសំខាន់ដែលចម្រោះជាតិពុលចេញពីឈាម។ ការថែទាំតម្រងនោមតាំងពីពេលព្រឹកអាចជួយកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃជំងឺតម្រងនោមរយៈពេលវែង។ ខាងក្រោមនេះជា ៥ ទម្លាប់ពេលព្រឹក ដែលអ្នកជំនាញណែនាំថាល្អសម្រាប់សុខភាពតម្រងនោម។ ១. ផឹកទឹកស្អាត ឬទឹកក្តៅឧណ្ហៗភ្លាមៗពេលភ្ញាក់ បន្ទាប់ពីគេងមួយយប់ រាងកាយខ្វះជាតិទឹក។ ការផឹកទឹក ១–២ កែវភ្លាមៗជួយឱ្យតម្រងនោមចាប់ផ្តើមចម្រោះជាតិពុល និងកាត់បន្ថយហានិភ័យគ្រួសក្នុងតម្រងនោម។ អាចបន្ថែមទឹកក្រូចឆ្មាបន្តិច (ប្រសិនបើគ្មានបញ្ហាក្រពះ) ដើម្បីជួយបន្ថែម។ ២. មិនទប់នោម – ទៅបន្ទប់ទឹកភ្លាមៗ ការទប់នោមពេលព្រឹកបង្កើនសម្ពាធលើតម្រងនោម និងងាយបង្កការឆ្លងមេរោគ។ ទម្លាប់ទៅបន្ទប់ទឹកភ្លាមៗជួយឱ្យប្រព័ន្ធទឹកនោមដំណើរការបានល្អ។ ៣. ហាត់ប្រាណស្រាលៗ ១០–២០ នាទី ការដើរ ឬលាតសន្ធឹងពេលព្រឹកជួយឱ្យឈាមរត់បានល្អ កាត់បន្ថយសម្ពាធឈាម…

អាហារកែច្នៃ (processed foods) គឺជាអាហារដែលបានឆ្លងកាត់ដំណើរការដើម្បីឱ្យទុកបានយូរ ដូចជាការប្រឡាក់ សម្ងួត បង្កក ឬច្រកកំប៉ុង។ ឧទាហរណ៍ទូទៅរួមមាន សាច់ក្រក បេកុន សាច់ហាំ សាច់កំប៉ុង និងសាច់ប្រឡាក់ផ្សេងៗ។ អាហារទាំងនេះមានរសជាតិឆ្ងាញ់ និងងាយញ៉ាំ ប៉ុន្តែការបរិភោគញឹកញាប់ពេកអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់សុខភាព។ ខាងក្រោមនេះគឺជា៣ ជំងឺសំខាន់ៗដែលត្រូវបានភ្ជាប់នឹងការញ៉ាំអាហារកែច្នៃច្រើនពេក។ ១. ជំងឺមហារីក អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) និងទីភ្នាក់ងារស្រាវជ្រាវមហារីកអន្តរជាតិ (IARC) បានចាត់ថ្នាក់សាច់កែច្នៃជា Group 1 carcinogen ដែលមានន័យថាមានភស្តុតាងច្បាស់លាស់ថាវាបង្កមហារីក។ សារធាតុ nitrates…

៨ គ្រោះថ្នាក់ធ្ងន់ធ្ងរពីថ្នាំសម្រកទម្ងន់ ដែលអ្នកត្រូវដឹងមុនពេលប្រើ ថ្នាំសម្រកទម្ងន់អាចទាក់ទាញមនុស្សជាច្រើនដែលចង់បញ្ចុះទម្ងន់ឱ្យលឿន។ ប៉ុន្តែការប្រើប្រាស់ដោយគ្មានការត្រួតពិនិត្យពីគ្រូពេទ្យ ឬការទិញថ្នាំតាមអនឡាញដោយគ្មានប្រភពច្បាស់លាស់ អាចបណ្តាលឱ្យមានផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរដល់សុខភាព។​ មិនមានថ្នាំវេទមន្តណាដែលសម្រកទម្ងន់ដោយគ្មានហានិភ័យទេ។ ខាងក្រោមនេះគឺជា៨ គ្រោះថ្នាក់សំខាន់ៗ ដែលត្រូវបានរាយការណ៍ពីអាជ្ញាធរសុខាភិបាល និងការសិក្សាវិទ្យាសាស្ត្រ។ ១. ខូចថ្លើម អាហារបំប៉នសម្រកទម្ងន់មួយចំនួន (ជាពិសេសផលិតផលដូចជា Hydroxycut កាលពីមុន) អាចបណ្តាលឱ្យរលាកថ្លើម ឬខូចថ្លើមធ្ងន់ធ្ងរ រហូតដល់ត្រូវការប្តូរថ្លើមក្នុងករណីកម្រ។ FDA បានដកផលិតផលមួយចំនួនចេញពីទីផ្សារដោយសារហានិភ័យនេះ។ ២. បញ្ហាតម្រងនោម ថ្នាំមួយចំនួនអាចបង្កើនហានិភ័យនៃការរងរបួសតម្រងនោមស្រួចស្រាវ ឬគ្រួសក្នុងតម្រងនោម (ជាពិសេស orlistat)។ ការខះជាតិទឹកពីការក្អួត ឬរាគញឹកញាប់ក៏អាចធ្វើឱ្យតម្រងនោមខូចមុខងារផងដែរ។ ៣.…

នៅក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ យើងតែងផឹកទឹកដើម្បីរក្សាសុខភាព។ ប៉ុន្តែមានទឹកពីរប្រភេទដែលបើទទួលទានជាប្រចាំដោយគ្មានការប្រុងប្រយ័ត្ន អាចបង្កើនហានិភ័យនៃការកើតមហារីក។ វេជ្ជបណ្ឌិត និងអ្នកជំនាញសុខភាព (ដូចជាសាស្ត្រាចារ្យរង Fan Zhihong) បានព្រមានអំពីទឹកទាំងពីរនេះ៖ ១. ទឹកពុះចាស់ ឬទឹកដាំឡើងវិញច្រើនដង ទឹកដែលដាំពុះរួចហើយ បន្ទាប់មកទុកចោលពេញយប់ ឬដាំឡើងវិញម្ដងហើយម្ដងទៀត អាចបង្កើតសារធាតុ nitrite (នីទ្រីត) កើនឡើង។​​ សារធាតុនេះអាចប្រែក្លាយជាសារធាតុបង្កមហារីក នៅពេលផឹកជាប្រចាំ។ ជាពិសេសទឹកមានជាតិរ៉ែខ្ពស់ ការដាំឡើងវិញធ្វើឱ្យកំហាប់សារធាតុគ្រោះថ្នាក់កើនឡើង ដែលអាចប៉ះពាល់ដល់កោសិកា និងបង្កើនហានិភ័យមហារីកពោះវៀន ឬសរីរាង្គផ្សេងទៀត។ ដំបូន្មាន៖ ដាំទឹកស្រស់រាល់ថ្ងៃ កុំទុកចោលយប់ ឬដាំឡើងវិញច្រើនដង។ ២.…

នៅពេលភ្ញាក់ព្រឹក ជាច្រើននាក់មានទម្លាប់ផឹកទឹកមួយកែវភ្លាមៗ ដើម្បីផ្តល់ជាតិទឹកដល់រាងកាយ។ ប៉ុន្តែបើអ្នកមានអាយុលើសពី ៣០ ឆ្នាំ ហើយកំពុងផឹកទឹកត្រជាក់ខ្លាំង នោះអ្នកកំពុងប្រថុយប្រថាន់នឹងបញ្ហាក្រពះដោយមិនដឹងខ្លួន។ ការព្រមាននេះកំពុងតែត្រូវបានចែករំលែកយ៉ាងខ្លាំងនៅលើបណ្តាញសង្គម ប៉ុន្តែតើវាមានមូលដ្ឋានអ្វីខ្លះ? តើ “វិធីខុស” នោះជាអ្វី? វិធីខុសដែលគេនិយាយភាគច្រើនគឺការផឹក ទឹកត្រជាក់ខ្លាំង (ទឹកកក ឬទឹកពីទូទឹកកក) ពេលព្រឹកភ្លាមៗ នៅពេលក្រពះនៅតែទទេ។ ក្រពះរបស់មនុស្សនៅពេលព្រឹកមិនទាន់ដំណើរការពេញលេញនៅឡើយ។ ការប៉ះពាល់ជាមួយទឹកត្រជាក់អាចបណ្តាលឱ្យសរសៃឈាមក្នុងក្រពះកន្ត្រាក់ បង្កើនអាស៊ីតក្រពះ និងធ្វើឱ្យមានអារម្មណ៍រម្កិលពោះ ហើយឈឺក្រពះបណ្តោះអាសន្ន។ ជាពិសេសចំពោះមនុស្សអាយុលើស ៣០ ឆ្នាំ ដែលមុខងាររំលាយអាហារចាប់ផ្តើមធ្លាក់ចុះបន្តិចម្តងៗ។ ហេតុអ្វីអាយុលើស ៣០ ឆ្នាំត្រូវប្រយ័ត្នជាពិសេស? មុខងារក្រពះ…

ការផឹកទឹកគឺជាទម្លាប់ដ៏សំខាន់សម្រាប់សុខភាព ប៉ុន្តែបើសង្កេតឃើញរោគសញ្ញាមិនប្រក្រតីខ្លះកើតឡើងបន្ទាប់ពីផឹកទឹក វាអាចជាសញ្ញាព្រមានអំពីបញ្ហាសុខភាពធ្ងន់ធ្ងរ រួមទាំងលទ្ធភាពនៃជំងឺមហារីក។ ខាងក្រោមនេះជាសញ្ញាទាំង ៥ ដែលអ្នកគួរប្រុងប្រយ័ត្ន និងពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យភ្លាមៗ ប្រសិនបើសញ្ញាទាំងនេះកើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់។ ១. ឈឺចាប់ ឬមិនស្រួលនៅក្នុងពោះ បន្ទាប់ពីផឹកទឹក ប្រសិនបើអ្នកមានអារម្មណ៍ឈឺចាប់ ឬមិនស្រួលនៅក្នុងពោះ ជាពិសេសបើអាការៈនេះកើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់ វាអាចជាសញ្ញានៃបញ្ហានៅក្នុងប្រព័ន្ធរំលាយអាហារ។ ជំងឺមហារីកពោះវៀន ឬមហារីកក្រពះអាចបង្កឱ្យមានអាការៈបែបនេះ ដោយសារដុំសាច់រំខានដល់មុខងារធម្មតានៃសរីរាង្គ។ ២. រាករូសភ្លាមៗ ការរាករូសភ្លាមៗបន្ទាប់ពីផឹកទឹកអាចបណ្តាលមកពីទឹកមានជាតិពុល ឬការឆ្លងមេរោគ។ ប៉ុន្តែបើអាការៈនេះកើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់ និងមិនបាត់ទៅវិញក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃ វាអាចជាសញ្ញានៃជំងឺមហារីកពោះវៀនធំ។ ការសិក្សាមួយចំនួនបានបង្ហាញថា ទឹកដែលមានសារធាតុកខ្វក់ ដូចជា សារធាតុគីមី ឬលោហៈធ្ងន់…