ស្រោមអនាម័យរហែក ភ្លេចលេបថ្នាំពន្យារកំណើត ឬមិនបានការពារអ្វីសោះ។ រឿងនេះអាចកើតឡើងចំពោះអ្នកណាក៏បាន ហើយសំណួរដំបូងដែលផុសឡើងគឺ “តើឥឡូវនៅធ្វើអ្វីបានទៀតទេ?”
ចម្លើយគឺ បាន។ វិធីនេះហៅថា ការពន្យារកំណើតបន្ទាន់។ អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) ប្រាប់ថា វាអាចការពារការមានផ្ទៃពោះបានរហូតដល់ជាង ៩៥ ភាគរយ បើប្រើក្នុងរយៈពេល ៥ ថ្ងៃក្រោយរួមភេទ។
មានរឿងពីរដែលត្រូវចាំជាមុនគេ៖
- កាន់តែលឿន កាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព។ កុំរង់ចាំមើលថារដូវមកឬអត់។
- វាមានពីរប្រភេទ៖ ថ្នាំគ្រាប់ និងកងស្ពាន់ដាក់ក្នុងស្បូន។
WHO បញ្ជាក់ថា គ្មានការហាមឃាត់ផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រដាច់ខាតណាមួយ និងគ្មានកំណត់អាយុសម្រាប់ការប្រើវិធីនេះទេ។
វិធីទី ១៖ ថ្នាំពន្យារកំណើតបន្ទាន់
ថ្នាំនេះមនុស្សច្រើនហៅថា “ថ្នាំព្រឹកបន្ទាប់” ប៉ុន្តែអ្នកមិនចាំបាច់រង់ចាំដល់ព្រឹកទេ។ មានពីរប្រភេទចម្បង៖
ក. ថ្នាំលេវូណ័រហ្សេស្ត្រែល (Levonorgestrel)
- ប្រើក្នុងរយៈពេល ៣ ថ្ងៃ (៧២ ម៉ោង) ក្រោយរួមភេទ តាមការណែនាំរបស់ NHS អង់គ្លេស
- កម្រិតថ្នាំ៖ ១.៥ មីលីក្រាម មួយដង ឬ ០.៧៥ មីលីក្រាម ពីរដង ឃ្លាតគ្នា ១២ ម៉ោង (WHO)
- ជាប្រភេទដែលរកបានងាយជាងគេនៅឱសថស្ថាន
ខ. ថ្នាំអ៊ុយលីព្រីស្តាល់ អាសេតាត (Ulipristal acetate)
- ប្រើបានរហូតដល់ ៥ ថ្ងៃ (១២០ ម៉ោង) ក្រោយរួមភេទ
- កម្រិតថ្នាំ៖ ៣០ មីលីក្រាម មួយដង
- WHO ថាវាមានប្រសិទ្ធភាពជាងលេវូណ័រហ្សេស្ត្រែល នៅចន្លោះម៉ោងទី ៧២ ដល់ ១២០
- មិនមែនឱសថស្ថានទាំងអស់មានទេ ដូច្នេះសូមសួរឱសថការី
តាម WHO អត្រាមានផ្ទៃពោះក្រោយប្រើថ្នាំទាំងនេះគឺប្រហែល ១.២ ភាគរយសម្រាប់អ៊ុយលីព្រីស្តាល់ និង ១.២ ទៅ ២.១ ភាគរយសម្រាប់លេវូណ័រហ្សេស្ត្រែល។
អ្វីដែលធ្វើឱ្យថ្នាំមានប្រសិទ្ធភាពទាបជាងមុន៖
- ទម្ងន់ខ្លួន៖ WHO ថាថ្នាំនេះមានប្រសិទ្ធភាពទាបជាងចំពោះស្ត្រីដែលមានសន្ទស្សន៍ម៉ាសរាងកាយ (BMI) លើស ៣០ ប៉ុន្តែគ្មានបញ្ហាសុវត្ថិភាពទេ។ ក្នុងករណីនេះ កងស្ពាន់ជាជម្រើសល្អជាង។
- ថ្នាំផ្សេងដែលកំពុងប្រើ៖ Mayo Clinic លើកឧទាហរណ៍ថ្នាំបាប៊ីទុយរ៉ាត និងថ្នាំរុក្ខជាតិ St. John’s wort។ ប្រាប់ឱសថការីពីថ្នាំទាំងអស់ដែលអ្នកប្រើ។
- ក្អួតក្រោយលេប៖ បើក្អួតក្នុង ២ ទៅ ៣ ម៉ោងក្រោយលេប សួរឱសថការីឬគ្រូពេទ្យភ្លាម ព្រោះអ្នកអាចត្រូវលេបម្តងទៀត។
Mayo Clinic ក៏បញ្ជាក់ដែរថា អ្នកកំពុងបំបៅកូនគួរជៀសអ៊ុយលីព្រីស្តាល់ ហើយពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យអំពីជម្រើសផ្សេង។
វិធីទី ២៖ កងស្ពាន់ដាក់ក្នុងស្បូន
នេះជាវិធីដែលមនុស្សតិចស្គាល់ ប៉ុន្តែទាំង WHO និង NHS ប្រាប់ដូចគ្នាថា វាមានប្រសិទ្ធភាពបំផុត។
- គ្រូពេទ្យ ឬឆ្មបដាក់កងតូចមួយចូលក្នុងស្បូន ក្នុងរយៈពេល ៥ ថ្ងៃ (១២០ ម៉ោង) ក្រោយរួមភេទ
- WHO ថាវាការពារការមានផ្ទៃពោះបានជាង ៩៩ ភាគរយ
- ក្រោយដាក់រួច អ្នកអាចទុកវាបន្តជាវិធីពន្យារកំណើតប្រចាំបានច្រើនឆ្នាំ
- ទម្ងន់ខ្លួនមិនបន្ថយប្រសិទ្ធភាពរបស់វាទេ
ចំណុចខ្សោយគឺអ្នកត្រូវទៅមន្ទីរពេទ្យ គ្លីនិក ឬមណ្ឌលសុខភាពដែលមានអ្នកជំនាញដាក់ឱ្យ។ បើអ្នកចង់បានវិធីនេះ ទៅឱ្យបានលឿន ហើយប្រាប់ថាអ្នកត្រូវការវាជាការពន្យារកំណើតបន្ទាន់។
វាដំណើរការយ៉ាងណា? តើវាជាថ្នាំរំលូតទេ?
មិនមែនទេ។ នេះជាចំណុចដែលមនុស្សច្រើនយល់ច្រឡំ។ WHO ពន្យល់ថា៖
- ថ្នាំគ្រាប់ការពារការមានផ្ទៃពោះដោយ បង្អាក់ ឬពន្យារការបញ្ចេញមេជីវិតញី។ បើគ្មានមេជីវិតញីចេញមក មេជីវិតឈ្មោលគ្មានអ្វីជួបទេ។
- កងស្ពាន់ធ្វើឱ្យមេជីវិតឈ្មោលនិងញីប្រែប្រួល ដូច្នេះមិនអាចបង្កកំណើតបាន។
- វិធីទាំងនេះ មិនអាចបញ្ចប់ការមានផ្ទៃពោះដែលកើតឡើងរួចហើយ និងមិនបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់ទារកក្នុងផ្ទៃទេ។
នេះក៏ជាហេតុផលដែលត្រូវប្រើឱ្យលឿនដែរ។ បើមេជីវិតញីចេញរួចហើយ ថ្នាំគ្រាប់លែងជួយបានច្រើន។
ផលរំខានដែលអាចជួប
ផលរំខានភាគច្រើនស្រាល ហើយបាត់ទៅវិញក្នុងប៉ុន្មានថ្ងៃ។ តាម WHO និង Mayo Clinic អ្នកអាចមាន៖
- ចង្អោរ ឬក្អួត
- វិលមុខ អស់កម្លាំង ឬឈឺក្បាល
- តឹងតែងដោះ
- ឈឺពោះផ្នែកក្រោម
- ធ្លាក់ឈាមតិចៗមិនទៀងពេល ឬរដូវមកច្រើនជាងធម្មតា
ក្រោយប្រើរួច ត្រូវធ្វើអ្វីបន្ត?
- រង់ចាំរដូវ។ Mayo Clinic ថាថ្នាំអាចធ្វើឱ្យរដូវមកយឺតរហូតដល់មួយសប្ដាហ៍។
- ធ្វើតេស្តផ្ទៃពោះ បើរដូវមិនមកក្នុងរយៈពេល ៣ សប្ដាហ៍ក្រោយលេបថ្នាំ។
- ប្រើស្រោមអនាម័យ រហូតដល់រដូវមក។ ថ្នាំមួយគ្រាប់មិនការពារសម្រាប់ការរួមភេទលើកក្រោយទេ។
- ចាប់ផ្តើមវិធីពន្យារកំណើតប្រចាំ។ WHO ថាក្រោយលេបលេវូណ័រហ្សេស្ត្រែល អ្នកអាចចាប់ផ្តើមភ្លាម។ ក្រោយលេបអ៊ុយលីព្រីស្តាល់ គួររង់ចាំដល់ថ្ងៃទី ៦ ទើបចាប់ផ្តើមថ្នាំដែលមានអរម៉ូន។
វិធីដែលគេនិយាយតៗគ្នា ប៉ុន្តែគ្មានប្រសិទ្ធភាព
វិធីខាងក្រោមនេះ មិនអាចការពារការមានផ្ទៃពោះបានទេ ហើយខ្លះអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ទៀតផង៖
- លាងទឹក ឬបាញ់ទឹកលាងទ្វារមាសក្រោយរួមភេទ
- ក្រោកឈរ លោត ឬនោមភ្លាមៗ
- ផឹកទឹកក្រូចឆ្មារ ភេសជ្ជៈមានហ្គាស ស្រា ឬថ្នាំបុរាណផ្សេងៗ
- លេបថ្នាំពន្យារកំណើតធម្មតាច្រើនគ្រាប់តាមចិត្តខ្លួនឯង
មេជីវិតឈ្មោលធ្វើដំណើរចូលទៅក្នុងលឿនណាស់ ដូច្នេះការលាង ឬការលោតមិនអាចយកវាចេញបានទេ។ កុំខាតពេលសាកវិធីទាំងនេះ ព្រោះពេលវេលាដែលបាត់បង់ គឺជាពេលវេលាដែលថ្នាំពិតប្រាកដមានប្រសិទ្ធភាពបំផុត។
អ្វីដែលថ្នាំនេះមិនធ្វើ
- មិនការពារជំងឺកាមរោគទេ។ Mayo Clinic បញ្ជាក់ចំណុចនេះ។ បើអ្នកបារម្ភពីជំងឺកាមរោគ ឬអេដស៍ សូមទៅពិនិត្យ។
- មិនមែនសម្រាប់ប្រើជាប្រចាំទេ។ Mayo Clinic ហៅវាថាជាជម្រើសបម្រុង មិនមែនជាវិធីពន្យារកំណើតចម្បង។ ថ្នាំពន្យារកំណើតប្រចាំថ្ងៃ ថ្នាំចាក់ កង ឬកងដាក់ក្រោមស្បែក មានប្រសិទ្ធភាពជាង និងធ្វើឱ្យរដូវទៀងជាង។
ពេលណាគួរទៅជួបគ្រូពេទ្យ?
- ធ្លាក់ឈាមច្រើន ជាមួយនឹងឈឺពោះខ្លាំង
- ធ្លាក់ឈាមតិចៗ ឬមិនទៀងពេល ជាប់រហូតមិនឈប់
- រដូវមិនមកក្នុង ៣ សប្ដាហ៍ ឬតេស្តបង្ហាញថាមានផ្ទៃពោះ
Mayo Clinic ប្រាប់ថា ការធ្លាក់ឈាមច្រើនជាមួយការឈឺពោះ អាចជាសញ្ញានៃការរលូត ឬការមានផ្ទៃពោះក្រៅស្បូន ដែលត្រូវពិនិត្យជាបន្ទាន់។
បើការរួមភេទនោះកើតឡើងដោយគ្មានការយល់ព្រម សូមទៅមន្ទីរពេទ្យឱ្យបានលឿន។ ក្រៅពីការពន្យារកំណើតបន្ទាន់ គ្រូពេទ្យអាចផ្តល់ការការពារជំងឺឆ្លង និងការជួយផ្សេងទៀត។
សរុបមក
| វិធី | ប្រើបានដល់ពេលណា | ចំណុចគួរដឹង |
|---|---|---|
| ថ្នាំលេវូណ័រហ្សេស្ត្រែល | ៣ ថ្ងៃ (៧២ ម៉ោង) | រកបានងាយជាងគេ |
| ថ្នាំអ៊ុយលីព្រីស្តាល់ | ៥ ថ្ងៃ (១២០ ម៉ោង) | ល្អជាងនៅថ្ងៃទី ៤ និងទី ៥ |
| កងស្ពាន់ | ៥ ថ្ងៃ (១២០ ម៉ោង) | មានប្រសិទ្ធភាពបំផុត ត្រូវឱ្យអ្នកជំនាញដាក់ |
បើអ្នកកំពុងអានអត្ថបទនេះព្រោះវាទើបតែកើតឡើង កុំភ័យ ហើយកុំរង់ចាំ។ ទៅឱសថស្ថាន ឬមណ្ឌលសុខភាពដែលនៅជិតបំផុតថ្ងៃនេះ។ បន្ទាប់មក គិតអំពីវិធីពន្យារកំណើតប្រចាំដែលសមនឹងអ្នក ដើម្បីកុំឱ្យជួបរឿងនេះម្តងទៀត។
អត្ថបទនេះជាព័ត៌មានទូទៅ មិនជំនួសការពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យ ឬឱសថការីទេ។