ស្ត្រីជាច្រើនគិតថា វ័យអស់រដូវមកដល់នៅថ្ងៃដែលរដូវឈប់មក។ តាមពិត រាងកាយចាប់ផ្ដើមផ្លាស់ប្ដូរជាច្រើនឆ្នាំមុននោះ។ រយៈពេលនេះហៅថាវ័យជិតអស់រដូវ (Perimenopause)។
មន្ទីរពេទ្យ Mayo Clinic នៅអាមេរិកពន្យល់ថា ស្ត្រីភាគច្រើនចាប់ផ្ដើមវ័យនេះនៅអាយុសែសិបជាង ប៉ុន្តែអ្នកខ្លះចាប់អារម្មណ៍ឃើញការប្រែប្រួលតាំងពីអាយុសាមសិបជាង ឬយឺតរហូតដល់អាយុហាសិបជាង។ មន្ទីរពេទ្យ Cleveland Clinic បន្ថែមថា វ័យនេះមានរយៈពេលជាមធ្យមប្រហែល ៤ ឆ្នាំ និងអាចរហូតដល់ ៨ ឆ្នាំ។
ស្ត្រីម្នាក់ត្រូវបានចាត់ទុកថាអស់រដូវពិតប្រាកដ នៅពេលរដូវមិនមក ១២ ខែជាប់ៗគ្នា។ មុនពេលនោះ អ័រម៉ូនឡើងចុះមិនទៀង ហើយបង្កអាការៈជាច្រើនដូចខាងក្រោម។
១. រដូវមកមិនទៀង
នេះជាសញ្ញាដំបូងដែលស្ត្រីភាគច្រើនចាប់អារម្មណ៍។ Mayo Clinic ផ្ដល់វិធីសង្កេតងាយៗ៖
- បើរយៈពេលនៃវដ្តរដូវខុសពីធម្មតា ៧ ថ្ងៃឡើងទៅជាប់ៗគ្នា អ្នកអាចកំពុងនៅដើមវ័យជិតអស់រដូវ។
- បើរដូវម្ដងទៅម្ដងឃ្លាតគ្នា ៦០ ថ្ងៃឡើងទៅ អ្នកទំនងជានៅចុងវ័យជិតអស់រដូវ។
២. ឈាមរដូវច្រើន ឬតិចជាងមុន
ខែខ្លះឈាមមកច្រើនខ្លាំង ខែខ្លះមកតិចតួច។ Cleveland Clinic រាប់ការប្រែប្រួលនេះជាអាការៈទូទៅមួយនៃវ័យនេះ។
៣. ក្ដៅក្រហាយ និងបែកញើសពេលយប់
ស្រាប់តែក្ដៅភ្លាមៗត្រង់មុខ ក និងទ្រូង ហើយបែកញើស។ ស្ត្រីជាច្រើនជួបអាការៈនេះ ប៉ុន្តែកម្រិតធ្ងន់ រយៈពេល និងភាពញឹកញាប់ខុសគ្នាពីមនុស្សម្នាក់ទៅម្នាក់។
៤. គេងមិនលក់
បញ្ហាគេងច្រើនតែមកពីការបែកញើសពេលយប់ ប៉ុន្តែ Mayo Clinic និយាយថាមិនមែនជានិច្ចទេ។ អ្នកខ្លះគេងមិនលក់ ឬភ្ញាក់កណ្ដាលយប់ ទោះគ្មានអាការៈក្ដៅក្រហាយក៏ដោយ។
៥. អារម្មណ៍ប្រែប្រួល
ឆាប់ខឹង ឆាប់យំ ឬអារម្មណ៍ធ្លាក់ចុះងាយជាងមុន។ Mayo Clinic ប្រាប់ថា វ័យនេះបង្កើនហានិភ័យជំងឺធ្លាក់ទឹកចិត្ត ជាពិសេសចំពោះស្ត្រីដែលធ្លាប់មានអារម្មណ៍ប្រែប្រួលតាមអ័រម៉ូនពីមុន។
៦. ទ្វារមាសស្ងួត
ពេលអ័រម៉ូនអេស្ត្រូសែនថយចុះ ជាលិកាទ្វារមាសស្ងួតជាងមុន និងយិតតិចជាងមុន។ វាអាចធ្វើឱ្យឈឺពេលរួមភេទ។
៧. បញ្ហាផ្លូវទឹកនោម
អ្នកអាចចង់នោមញឹក ទប់នោមពិបាក ឬរលាកផ្លូវទឹកនោមងាយជាងមុន។ Mayo Clinic ពន្យល់ថា វាមកពីការថយចុះអ័រម៉ូនដូចគ្នា។
៨. ចំណង់ផ្លូវភេទប្រែប្រួល
ស្ត្រីជាច្រើនមានចំណង់ថយចុះ។ នេះជារឿងធម្មតា ហើយខុសគ្នាពីមនុស្សម្នាក់ទៅម្នាក់។
៩. ភ្លេចភ្លាំង និងពិបាកផ្ដោតអារម្មណ៍
សេវាសុខាភិបាលជាតិអង់គ្លេស (NHS) រាប់បញ្ហាការចងចាំ និងការផ្ដោតអារម្មណ៍ជាអាការៈមួយនៃវ័យនេះ។ ស្ត្រីខ្លះហៅវាថា «ខួរក្បាលស្រពិចស្រពិល»។
១០. រាងកាយប្រែប្រួល
NHS រៀបរាប់អាការៈផ្សេងទៀតដែលស្ត្រីជាច្រើនមិននឹកថាជាប់ទាក់ទង៖
- ឡើងទម្ងន់ ជាពិសេសត្រង់ពោះ
- ឈឺសាច់ដុំ និងសន្លាក់
- ស្បែកស្ងួត រមាស់ និងសក់ស្តើង
- ឈឺក្បាល ឬឈឺក្បាលប្រកាំងធ្ងន់ជាងមុន
- បេះដូងលោតញាប់
ការប្រែប្រួលដែលមើលមិនឃើញ
Mayo Clinic រំលឹកថា ក្នុងវ័យនេះមានការប្រែប្រួលពីរដែលអ្នកមិនមានអារម្មណ៍ទេ តែសំខាន់៖ ឆ្អឹងបាត់ម៉ាសលឿនជាងមុន ដែលបង្កើនហានិភ័យជំងឺពុកឆ្អឹង ហើយកូលេស្តេរ៉ុលអាក្រក់ឡើង ចំណែកកូលេស្តេរ៉ុលល្អចុះ ដែលបង្កើនហានិភ័យជំងឺបេះដូង។
ប្រយ័ត្ន៖ អ្នកនៅតែអាចមានផ្ទៃពោះ
រដូវមកមិនទៀង មិនមែនមានន័យថាអ្នកលែងអាចមានកូនទេ។ Cleveland Clinic បញ្ជាក់ថា ដរាបណានៅមានរដូវ អ្នកនៅតែអាចមានផ្ទៃពោះបាន ទោះឱកាសតិចជាងមុនក៏ដោយ។ បើមិនចង់មានកូន សូមបន្តប្រើមធ្យោបាយពន្យារកំណើតរហូតដល់រដូវឈប់ ១២ ខែជាប់គ្នា។
វិធីសម្រាលអាការៈ
NHS ណែនាំចំណុចទាំងនេះ៖
- គេង និងក្រោកឱ្យទៀងម៉ោង ហើយសម្រាកឱ្យគ្រប់
- ញ៉ាំអាហារឱ្យមានតុល្យភាព
- ហាត់ប្រាណជាប្រចាំ ជាពិសេសលំហាត់ដែលជើងទ្រទម្ងន់ខ្លួន ដើម្បីការពារឆ្អឹង
- បន្ធូរអារម្មណ៍ដោយយូហ្គា តៃជិ ឬសមាធិ
- បន្ថយអាហារហិរ កាហ្វេអ៊ីន ភេសជ្ជៈក្ដៅ បារី និងគ្រឿងស្រវឹង ដែលធ្វើឱ្យក្ដៅក្រហាយ
- ស្លៀកពាក់ស្តើង ហើយធ្វើឱ្យបន្ទប់គេងត្រជាក់
- និយាយជាមួយស្ត្រីផ្សេងដែលកំពុងឆ្លងកាត់វ័យដូចគ្នា
បើអាការៈធ្ងន់ គ្រូពេទ្យមានវិធីព្យាបាលជាច្រើន។ Cleveland Clinic រាប់បញ្ចូលការព្យាបាលដោយអ័រម៉ូន ថ្នាំពន្យារកំណើត ក្រែមលាបទ្វារមាស និងថ្នាំមួយចំនួនទៀត។ គ្រូពេទ្យច្រើនតែធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យតាមអាការៈ អាយុ និងប្រវត្តិសុខភាព ដោយមិនចាំបាច់ធ្វើតេស្តអ័រម៉ូនទេ។
ពេលណាត្រូវទៅជួបគ្រូពេទ្យ?
ការធ្លាក់ឈាមខុសធម្មតាមិនមែនសុទ្ធតែមកពីវ័យនេះទេ។ Mayo Clinic ណែនាំឱ្យទៅពិនិត្យ បើអ្នកមាន៖
- ឈាមរដូវច្រើនខ្លាំង
- ឈាមរដូវមកលើសពី ៧ ថ្ងៃ
- ធ្លាក់ឈាមនៅចន្លោះរដូវ
- រដូវមកញឹកជាង ២១ ថ្ងៃម្ដង
- ធ្លាក់ឈាមម្ដងទៀត ក្រោយពីរដូវឈប់បាន ១២ ខែ
សូមទៅជួបគ្រូពេទ្យដែរ បើអាការៈរំខានដល់ការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃរបស់អ្នក។
សរុបមក
វ័យជិតអស់រដូវមិនមែនជាជំងឺទេ។ វាជាដំណាក់កាលធម្មតាមួយក្នុងជីវិតស្ត្រីគ្រប់រូប។ ការដឹងមុនថាអាការៈទាំងនេះមកពីអ្វី ជួយឱ្យអ្នកមិនភ័យ និងរៀបចំខ្លួនបានល្អ។ បើអាការៈធ្ងន់ សូមកុំទ្រាំម្នាក់ឯង ព្រោះមានវិធីជួយជាច្រើន។
អត្ថបទនេះផ្ដល់ជាព័ត៌មានទូទៅប៉ុណ្ណោះ មិនអាចជំនួសការពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យបានទេ។