ឈឺក្បាលបន្តិច ហត់បន្តិច ស្រកទម្ងន់បន្តិច យើងច្រើនតែគិតថា «មិនអីទេ សម្រាកបន្តិចនឹងបាត់»។ ភាគច្រើនវាពិតជាបាត់មែន។ ប៉ុន្តែមានរោគសញ្ញាមួយចំនួនដែលអ្នកជំនាញប្រាប់ថាមិនត្រូវទុកចោលទេ ព្រោះវាអាចជាសញ្ញានៃជំងឺធ្ងន់។
ខាងក្រោមនេះជារោគសញ្ញា ១០ យ៉ាង ដែលយើងចែកជាពីរក្រុម៖ ក្រុមទីមួយត្រូវហៅរថយន្តសង្គ្រោះភ្លាម ក្រុមទីពីរត្រូវទៅជួបគ្រូពេទ្យឱ្យបានឆាប់។ សូមអាន ហើយចែករំលែកជូនមនុស្សជាទីស្រឡាញ់ ជាពិសេសឪពុកម្ដាយដែលមានវ័យចំណាស់។
ក្រុមទី ១៖ ត្រូវហៅរថយន្តសង្គ្រោះ (១១៩) ភ្លាម
១. ឈឺដើមទ្រូងដូចគេសង្កត់ ឬរឹត
សេវាសុខាភិបាលជាតិអង់គ្លេស (NHS) ពន្យល់ថា ការគាំងបេះដូងអាចធ្វើឱ្យឈឺដើមទ្រូងដូចមានអ្វីសង្កត់ ឬរឹត ហើយការឈឺអាចរាលដាលទៅដៃ ក និងថ្គាម។ អាការៈផ្សេងទៀតមាន ដកដង្ហើមមិនរួច ចង់ក្អួត បែកញើស ស្បែកស្លេក ហើយអ្នកខ្លះមានអារម្មណ៍ដូចចុកចាប់ ឬក្រហាយទ្រូង។ សូមកុំបើកបរទៅមន្ទីរពេទ្យដោយខ្លួនឯង។
២. មុខវៀច ដៃខ្សោយ និយាយមិនច្បាស់
នេះជាសញ្ញានៃការដាច់ ឬស្ទះសរសៃឈាមខួរក្បាល។ NHS បង្រៀនឱ្យពិនិត្យ ៣ ចំណុច៖
- មុខ៖ មុខម្ខាងធ្លាក់ចុះ ញញឹមមិនស្មើ
- ដៃ៖ លើកដៃទាំងពីរឡើង ហើយទប់ទុកមិនបាន
- ការនិយាយ៖ និយាយរដិបរដុប ឬច្របូកច្របល់
សញ្ញាផ្សេងទៀតមាន ស្ពឹក ឬខ្សោយមួយចំហៀងខ្លួន ភ្នែកមើលមិនច្បាស់ ឬមើលមិនឃើញភ្លាមៗ វិលមុខ និងឈឺក្បាលខ្លាំង។ NHS សង្កត់ធ្ងន់ថា ត្រូវហៅរថយន្តសង្គ្រោះភ្លាម ទោះអាការៈបាត់ទៅវិញក៏ដោយ។
៣. ដកដង្ហើមមិនរួចភ្លាមៗ និងធ្ងន់
មន្ទីរពេទ្យ Mayo Clinic នៅអាមេរិកនិយាយថា ការដកដង្ហើមមិនរួចដោយគ្មានមូលហេតុ ជាពិសេសបើកើតឡើងភ្លាមៗ និងធ្ងន់ ត្រូវការការសង្គ្រោះបន្ទាន់។ មូលហេតុអាចជាជំងឺរលាកសួត ហឺត កំណកឈាមក្នុងសួត ឬបញ្ហាបេះដូង។
៤. ឈឺក្បាលខ្លាំងបំផុតដែលមកភ្លាមៗ
ឈឺក្បាលធម្មតាមិនគួរឱ្យភ័យទេ។ ប៉ុន្តែ NHS ប្រាប់ឱ្យទៅផ្នែកសង្គ្រោះបន្ទាន់ភ្លាម បើការឈឺក្បាលចាប់ផ្ដើមភ្លាមៗ ហើយឈឺខ្លាំងបំផុត ឬមកជាមួយអាការៈទាំងនេះ៖ ប្រកាច់ ស្ពឹក ឬខ្សោយដៃជើង ឬមុខ ពិបាកនិយាយ ឬដើរ ងងុយដេកខុសធម្មតា វង្វេងស្មារតី មើលមិនឃើញ គ្រុនក្ដៅខ្លាំង រឹងក ឬធ្លាប់ប៉ះទង្គិចក្បាលក្នុងរយៈពេល ៣ ខែចុងក្រោយ។
ក្រុមទី ២៖ ត្រូវទៅជួបគ្រូពេទ្យឱ្យបានឆាប់
រោគសញ្ញាខាងក្រោមនេះមកពីបញ្ជីរបស់ Mayo Clinic។
៥. ស្រកទម្ងន់ដោយមិនដឹងមូលហេតុ
បើអ្នកស្រកជាង ៥ ភាគរយនៃទម្ងន់ខ្លួនក្នុងរយៈពេល ៦ ទៅ ១២ ខែ ដោយមិនបានតមអាហារ ឬហាត់ប្រាណ សូមទៅពិនិត្យ។ ឧទាហរណ៍ អ្នកទម្ងន់ ៦០ គីឡូក្រាម ស្រកជាង ៣ គីឡូក្រាម។ មូលហេតុអាចជាជំងឺក្រពេញទីរ៉ុអ៊ីត ទឹកនោមផ្អែម ធ្លាក់ទឹកចិត្ត ជំងឺថ្លើម ឬមហារីក។
៦. គ្រុនក្ដៅខ្លាំង ឬគ្រុនមិនបាត់
សូមទាក់ទងគ្រូពេទ្យ បើកម្ដៅឡើងដល់ ៣៩,៤ អង្សាសេ ឬខ្ពស់ជាងនេះ ឬបើគ្រុនលើសពី ៣ ថ្ងៃ។ វាអាចជាសញ្ញានៃការឆ្លងមេរោគ ដូចជារលាកផ្លូវទឹកនោម ឬរបេង។
៧. ការបត់ជើងធំប្រែប្រួលខុសធម្មតា
សូមប្រយ័ត្នបើលាមកមានឈាម ឬពណ៌ខ្មៅ រាក ឬទល់លាមកមិនបាត់ ឬឈឺពោះមិនស្រាក។ មូលហេតុអាចជាការឆ្លងមេរោគ ជំងឺពោះវៀន ឬមហារីកពោះវៀនធំ។
៨. វង្វេងស្មារតី ឬចរិតប្រែប្រួលភ្លាមៗ
បើនរណាម្នាក់ស្រាប់តែគិតមិនច្បាស់ ផ្ដោតអារម្មណ៍មិនបាន ឬមានអាកប្បកិរិយាប្លែក សូមនាំទៅពេទ្យ។ មូលហេតុអាចជាការឆ្លងមេរោគ ខ្វះជាតិទឹក ខ្វះអាហារូបត្ថម្ភ បញ្ហាសុខភាពផ្លូវចិត្ត ឬផលប៉ះពាល់នៃថ្នាំ។ បើវាមកជាមួយសញ្ញានៅចំណុចទី ២ សូមហៅរថយន្តសង្គ្រោះភ្លាម។
៩. ញ៉ាំបន្តិចក៏ឆ្អែត
បើអ្នកឆ្អែតលឿនជាងធម្មតា ឬញ៉ាំបានតិចជាងមុន ហើយមានអាការៈចង់ក្អួត ក្អួត ហើមពោះ ឬស្រកទម្ងន់ សូមទៅពិនិត្យ។ មូលហេតុអាចជាជំងឺច្រាលអាស៊ីត ដំបៅក្រពះ ឬមហារីកក្រពះ។
១០. ឃើញពន្លឺភ្លឹបភ្លែតក្នុងភ្នែកភ្លាមៗ
ជួនកាលវាគ្រាន់តែជាសញ្ញានៃជំងឺឈឺក្បាលប្រកាំង។ ប៉ុន្តែវាក៏អាចជាសញ្ញាថារេទីណា (ស្រទាប់ខាងក្នុងភ្នែក) របើកចេញដែរ។ Mayo Clinic បញ្ជាក់ថា ការព្យាបាលភ្លាមៗអាចការពារកុំឱ្យបាត់បង់ចក្ខុវិស័យជាអចិន្ត្រៃយ៍ ដូច្នេះសូមទៅជួបពេទ្យភ្នែកក្នុងថ្ងៃតែមួយ។
ពេលជួបរោគសញ្ញាទាំងនេះ ត្រូវធ្វើអ្វី?
- កុំរង់ចាំមើលថាវាបាត់ឬអត់។ ចំពោះការគាំងបេះដូង និងការដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល ពេលវេលាជារឿងសំខាន់បំផុត។
- កុំបើកបរទៅមន្ទីរពេទ្យដោយខ្លួនឯង ពេលមានរោគសញ្ញាក្នុងក្រុមទី ១។ សូមហៅលេខ ១១៩ ឬឱ្យអ្នកផ្សេងជូនទៅ។
- កត់ចំណាំថាអាការៈចាប់ផ្ដើមពេលណា និងមានអ្វីកើតឡើងមុននោះ។ ព័ត៌មាននេះជួយគ្រូពេទ្យបានច្រើន។
- កុំទិញថ្នាំលេបបិទបាំងអាការៈ ដោយមិនដឹងមូលហេតុ ជាពិសេសពេលអាការៈនោះមិនបាត់។
សរុបមក
រោគសញ្ញាទាំងនេះមិនមែនមានន័យថាអ្នកមានជំងឺធ្ងន់ជាប្រាកដទេ។ វាជាច្រើនមានមូលហេតុស្រាលៗដែលព្យាបាលបានងាយ។ ប៉ុន្តែមានតែគ្រូពេទ្យប៉ុណ្ណោះដែលអាចប្រាប់បានថាវាជាអ្វី។ ការទៅពិនិត្យហើយដឹងថាគ្មានអ្វីធ្ងន់ គឺល្អជាងការទុកចោលរហូតដល់ហួសពេល។
អត្ថបទនេះផ្ដល់ជាព័ត៌មានទូទៅប៉ុណ្ណោះ មិនអាចជំនួសការពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យបានទេ។